Tag: onderwijs

  • AI en journalistiek onderwijs: de les van Ezra Eeman

    AI en journalistiek onderwijs: de les van Ezra Eeman

    Tijdens het AI Forum van WAN/IFRA in november gaf Ezra Eeman, directeur strategie bij de NPO, een inspirerende presentatie over de impact van AI op media en journalistiek. Zijn verhaal zette me aan het denken over hoe we deze inzichten kunnen toepassen op de School voor Journalistiek. AI verandert niet alleen de manier waarop we verhalen maken en verspreiden, maar ook wat we als journalistiek beschouwen en hoe we ons publiek bereiken. Hier zijn mijn belangrijkste takeaways.

    Van digitale media naar AI-gedreven media

    Eeman schetst een duidelijke trend: van traditionele media (professioneel gemaakt, fysiek gedistribueerd) via digitale media naar AI-gedreven media. In deze nieuwe fase staan hypergepersonaliseerde inhoud, realtime creatie en interactieve formats centraal. Denk aan “audience of one”: nieuws dat volledig op jou als individu is afgestemd.

    Voor ons onderwijs betekent dit dat studenten moeten leren werken met AI-tools voor contentcreatie en distributie. Maar ook: hoe blijf je authentiek en relevant in een wereld waarin iedereen journalist kan zijn dankzij AI?

    Snelheid en efficiëntie: journalistiek in 90 seconden

    Eeman geeft indrukwekkende voorbeelden van hoe AI de journalistieke workflow versnelt. Een transcriptietool als JOJO bespaart journalisten duizenden uren, en nieuws kan nu binnen 90 seconden gepubliceerd worden. Dit soort tools veranderen het vak: je hebt minder tijd om na te denken, maar kunt ook sneller schakelen.

    Dit vraagt om nieuwe vaardigheden. Hoe behoud je journalistieke kwaliteit als je in razend tempo werkt? En hoe gebruik je AI-tools slim om processen efficiënter te maken zonder je eigen creativiteit te verliezen?

    Vertrouwen en ethiek: het publiek is kritisch

    Een opvallend punt uit de presentatie: veel mensen vertrouwen AI-content niet. Volgens onderzoek voelt 52% zich ongemakkelijk bij nieuws dat grotendeels door AI is gemaakt. Bovendien maakt meer dan 40% zich zorgen over wat echt of nep is.

    Voor journalistiek onderwijs betekent dit dat ethiek een centrale plek moet krijgen. Studenten moeten leren hoe ze AI transparant en verantwoordelijk inzetten. Hoe zorg je ervoor dat jouw verhalen het vertrouwen van je publiek winnen? Dit wordt een cruciaal onderdeel van hun toekomstige werk.

    Samenwerking met andere disciplines

    Eeman benadrukte ook dat hybride producties de toekomst zijn. De journalistiek werkt steeds vaker samen met technologie, design en data. AI-media vragen om multidisciplinaire teams waarin verschillende expertises samenkomen.

    Voor onze studenten betekent dit dat ze buiten hun eigen vakgebied moeten leren kijken. Hoe werk je samen met een designer of datawetenschapper om innovatieve producties te maken? Dit vraagt om een open mindset en vaardigheden in samenwerking.

    De kracht van het menselijke verhaal

    AI kan veel, maar niet alles. In een wereld waarin content steeds meer geautomatiseerd wordt, blijft de menselijke touch essentieel. Originele journalistieke invalshoeken, persoonlijke verhalen en creatieve formats maken het verschil.

    Hier moeten we onze studenten in blijven trainen. Hoe vertel je verhalen die raken, die uniek zijn, en die niet zomaar door een AI gegenereerd kunnen worden? Dit blijft de kern van goede journalistiek.

    Nieuwe manieren van publiceren

    Een ander interessant punt uit Eeman’s presentatie was de opkomst van nieuwe interfaces, zoals answering machines. Dit zijn AI-gestuurde systemen die direct antwoorden geven op vragen, zonder dat gebruikers zelf hoeven te zoeken. Denk aan Bing AI of slimme assistenten zoals Alexa.

    Deze tools veranderen hoe mensen nieuws consumeren. Voor onze studenten betekent dit dat ze moeten leren hoe ze hun verhalen aanpassen aan deze nieuwe platforms. Hoe zorg je ervoor dat jouw content relevant blijft in een wereld van realtime antwoorden?

    Blik op de toekomst: onzekerheden en kansen

    Eeman wees ook op een aantal onzekerheden. Hoe gaan we om met juridische uitdagingen zoals copyright? Hoe zorgen we ervoor dat AI ethisch en transparant blijft? En hoe behouden we de economische levensvatbaarheid van journalistiek?

    Deze vragen moeten we meenemen in ons onderwijs. Het zijn complexe onderwerpen, maar juist daarom belangrijk om te bespreken. Onze studenten moeten voorbereid zijn op deze uitdagingen.

    Wat kunnen we hier concreet mee doen op de School voor Journalistiek?

    • AI integreren in het curriculum: Laat studenten werken met AI-tools zoals transcriptie- en contentcreatietools. Geef ze inzicht in hoe deze technologie hun werk verandert.
    • Ethisch bewustzijn ontwikkelen: Maak ethiek een vast onderdeel van de opleiding. Hoe gebruik je AI verantwoord? Hoe communiceer je transparant over AI-gebruik?
    • Flexibiliteit in storytelling: Help studenten om hun verhalen aan te passen aan nieuwe platformen en formats, zoals answering machines en hypergepersonaliseerde content.
    • Samenwerking stimuleren: Creëer projecten waarin studenten samenwerken met andere disciplines, zoals technologie en design. Laat ze ervaren hoe hybride producties werken.
    • Ruimte voor experiment: Geef studenten de ruimte om te experimenteren met nieuwe formats en kanalen. Laat ze ontdekken wat wel en niet werkt in deze snel veranderende wereld.

    Met het AI Proeflokaal hebben we de eerste stappen al gezet. Enkele cursussen beschikken al over een Cursusbot die studenten kunnen gebruiken om vragen over hun cursus te beantwoorden. In mijn cursus Ondernemerschap & Innovatie is ook een ‘Startup Game’ beschikbaar, die studenten spelenderwijs door de opdracht leidt.

    Tot slot

    De presentatie van Ezra Eeman is een wake-up call. AI biedt enorme kansen, maar brengt ook uitdagingen met zich mee. Als School voor Journalistiek moeten we ons onderwijs aanpassen aan deze nieuwe realiteit. Zo bereiden we onze studenten voor op een toekomst waarin journalistiek niet alleen sneller en efficiënter is, maar ook beter, uitdagender en dynamischer dan ooit.

    (De foto bij dit artikel is gemaakt met Adobe Firefly)

  • Gaan AI-agents ook het onderwijs transformeren?

    Gaan AI-agents ook het onderwijs transformeren?

    Het nieuws dat OpenAI begin volgend jaar een AI-agent met de naam ‘Operator’ gaat lanceren, gaat vrijwel zeker ook het onderwijs raken. Operator is een autonoom AI-systeem dat zelfstandig computers kan bedienen en taken kan uitvoeren, zonder directe menselijke tussenkomst. Dit betekent dat het veel meer kan dan huidige chatbots zoals ChatGPT of Copilot. Operator kan actief omgaan met digitale omgevingen, wat veel nieuwe mogelijkheden biedt.

    Maar wat betekent deze nieuwe stap in AI-technologie nu voor het onderwijs? Hier zijn een paar belangrijke ontwikkelingen die we kunnen verwachten:

    1. Slimmere Onderwijsassistenten

    Met een AI-agent zoals Operator kunnen studenten en docenten rekenen op een persoonlijke assistent die veel verder gaat dan de huidige digitale hulpmiddelen. Operator kan bijvoorbeeld opdrachten nakijken, bronnen zoeken, of zelfs digitale lesmaterialen aanpassen aan de specifieke behoeften van een student. Hierdoor kunnen leraren meer tijd besteden aan daadwerkelijk lesgeven, terwijl repetitieve taken worden geautomatiseerd.

    Een concreet voorbeeld in het HBO is het gebruik van Operator bij het ondersteunen van groepsprojecten. Stel je voor dat een groep studenten samenwerkt aan een ontwerp- of onderzoeksproject. Operator kan taken beheren door bijvoorbeeld een projectplanning op te stellen en taken toe te wijzen aan groepsleden op basis van hun vaardigheden. Ook kan Operator helpen bij het bijhouden van de voortgang, reminders sturen en bronnen aanleveren die relevant zijn voor de opdracht. Hierdoor kan de groep zich focussen op het creatieve en inhoudelijke aspect van het project, terwijl Operator zorgt voor structuur en organisatie.

    1. Gepersonaliseerd Leren

    AI-agents bieden een kans om gepersonaliseerd leren naar een hoger niveau te tillen. Stel je voor dat een student bezig is met een ingewikkelde wiskundeopdracht en vastloopt. Operator kan niet alleen een uitleg geven, maar ook direct de softwareprogramma’s of digitale tools bedienen om een stappenplan op maat te maken, afgestemd op de individuele leerstijl van de student. Dit betekent dat elk kind op zijn eigen tempo en manier kan leren, wat de kwaliteit en effectiviteit van het onderwijs enorm kan verbeteren.

    In het HBO kan dit betekenen dat een student die moeite heeft met statistiek, Operator kan vragen om gepersonaliseerde oefenopdrachten te maken die specifiek ingaan op de concepten waar de student nog moeite mee heeft. Operator kan zelfs de juiste formules invoeren in statistische software en de student door de berekeningen heen leiden. Dit maakt gepersonaliseerd leren heel praktisch toepasbaar en haalt barrières weg voor studenten die anders moeite zouden blijven houden met bepaalde onderwerpen.

    1. Ondersteuning voor Docenten

    AI-agents kunnen ook docenten ondersteunen in hun dagelijkse werkzaamheden. Denk aan het maken van lesplannen maar ook administratieve taken zoals aanwezigheidsregistratie. Bovendien kan een agent zoals Operator analyses uitvoeren van leerlingprestaties en trends ontdekken die voorheen moeilijk te achterhalen waren. Dit soort inzichten kan helpen om leerachterstanden sneller te signaleren en aan te pakken.

    In de context van het HBO kan Operator bijvoorbeeld helpen bij het analyseren van toetsresultaten. Stel dat een docent merkt dat een groot deel van de studenten moeite heeft met een specifiek onderdeel van een vak. Operator kan snel gegevens analyseren en trends blootleggen, zoals specifieke vraagstukken die vaak fout beantwoord worden. Hierdoor kunnen docenten hun lesmethoden aanpassen om extra aandacht te besteden aan die onderdelen. Daarnaast kan Operator worden ingezet om groepen te maken voor projectwerk op basis van de sterke en zwakke punten van individuele studenten, wat resulteert in een betere groepsdynamiek en leerervaring.

    1. Samenwerken met AI

    Voor studenten biedt de komst van Operator ook een kans om te leren samenwerken met AI. De vaardigheden om effectief met technologie om te gaan en AI op een ethische en verantwoorde manier te gebruiken, zullen steeds belangrijker worden. Door al vroeg kennis te maken met AI-agents leren studenten niet alleen technologische vaardigheden, maar ook hoe ze kritisch moeten nadenken over de implicaties van deze technologie.

    In het HBO kunnen studenten Operator gebruiken als sparringpartner bij projectwerk. Stel dat een student een businessplan ontwikkelt; Operator kan helpen bij marktonderzoek, financiële berekeningen uitvoeren en zelfs mogelijke risico’s identificeren. Dit helpt studenten niet alleen om beter werk te leveren, maar ook om te begrijpen hoe ze AI als hulpmiddel kunnen inzetten in een professionele context. Bovendien kunnen studenten oefenen met ethische vraagstukken rondom het gebruik van AI, bijvoorbeeld hoe ze transparant kunnen zijn over welke delen van hun werk door AI ondersteund zijn.

    De Toekomst van AI in het Onderwijs

    Het is duidelijk dat de lancering van Operator een spannende ontwikkeling is voor het onderwijs. Waar nu nog veel repetitieve taken op de schouders van leraren en studenten rusten, kan AI helpen om tijd vrij te maken voor waar onderwijs werkelijk om draait: het ontwikkelen van kennis en vaardigheden, en het stimuleren van nieuwsgierigheid.

    De vraag die we ons wel moeten stellen, is hoe we deze technologie op een ethische manier inzetten. Het blijft belangrijk om menselijke waarden centraal te stellen in de manier waarop we AI gebruiken in het klaslokaal. Alleen zo kunnen we ervoor zorgen dat technologie ons onderwijs verrijkt, zonder het menselijke aspect te verliezen.

    In het HBO zal het succes van AI-agents afhangen van de manier waarop instellingen deze technologie integreren in hun onderwijs. Het gaat niet alleen om het beschikbaar maken van nieuwe tools, maar ook om het trainen van zowel docenten als studenten om deze effectief te gebruiken. Met de juiste aanpak kunnen agents als Operator helpen om het onderwijs persoonlijker, effectiever en relevanter te maken.

    (De foto bij dit artikel is gemaakt met Adobe Firefly)